Czasowniki w czasie przeszłym w języku rosyjskim, tryb oznajmujący | Прошедшее время
Znaczenie formy czasu przeszłego czasowników rosyjskich
Czasowniki w formie czasu przeszłego nazywają czynności, które miały miejsce w przeszłości. Znaczenie form czasu przeszłego czasowników zależy od trybu czasownika:
1) Czasowniki niedokonane nazywają czynność, która została zakończona (została wykonana przed rozpoczęciem mowy o tym), np.: Всю первую половину декабря шёл снег.
2) Czasowniki dokonane mają kilka znaczeń, które nie są ściśle rozgraniczone, a mianowicie:
a) Wykonanie czynności w przeszłości, np.: Я выиграл в лотто приличную сумму денег.
b) Kolejność wykonanych czynności , np.: Андрей остановил машину, узнав соседа, кивнул ему головой.
c) Określenie w teraźniejszości skutków wykonanych czynności, np.: Посмотри – как ему удачно карта легла.
Tworzenie formy czasu przeszłego czasowników rosyjskich
Formę czasu przeszłego czasowników rosyjskich tworzymy od tematu bezokolicznika za pomocą sufiksu -л oraz końcówek rodzajowych: -а w przypadku rodzaju żeńskiego oraz -о w przypadku rodzaju nijakiego. Liczbę mnogą tworzymy za pomocą sufiksa -л oraz końcówki -и.
Dobra wiadomość dla feministek :). W języku rosyjskim, w odróżnieniu od języka polskiego, w czasie przeszłym, liczby mnogiej nie występuje zróżnicowanie końcówek między czasownikami rodzaju męskiego, żeńskiego oraz nijakiego. Równouprawnienie :). Девочки(r.ż.) купили лимонад, а мальчики(r.m.) купили мороженое. Окна(r.n.) светились чистотой.
Przykłady tworzenia formy czasu przeszłego czasowników w języku rosyjskim:
|
Bezokolicznik |
Czas przeszły R.m. |
Czas przeszły R.ż. |
Czas przeszły R.n. |
Czas przeszły L.mn. |
|
Купи-ть |
Купил |
Купила |
Купило |
Купили |
|
Гре-ть |
Грел |
Грела |
Грело |
Грели |
|
Смея-ться |
Смеялся |
Смеялась |
Смеялось |
Смеялись |
|
Бы-ть |
Был |
Была |
Было |
были |
A teraz o tym, na co trzeba zwracać uwagę:
1) Jeśli temat bezokolicznika jest zakończony na spółgłoskę, to forma czasownika czasu przeszłego w rodzaju męskim nie ma sufiksu -л, np,: вез-ти (bezokolicznik) - вёз (cz. przeszły r.m.); нес-ти (bezokolicznik) – нёс (cz. przeszły r.m.). Zauważmy różnicę pomiędzy językiem rosyjskim a polskim: он вёз – wiózł, он нёс – niósł, etc.
2) Podobne zjawisko występuje w czasownikach zakończonych na -ереть, np.: тереть (trzeć) - он тёр , помереть (umrzeć) – он помер.
3) W przypadku niektórych czasowników temat bezokolicznika różni się od tematu czasu przeszłego.
4) W języku rosyjskim, w odróżnieniu od języka polskiego, w formach czasu przeszłego nie występują końcówki osobowe, a więc trzeba ZAWSZE używać zaimków osobowych, np.: Kupiliśmy bilety do kina – Мы купили билеты в кино. Czytaliście ostatni Newsweek? – Вы читали последний Newsweek?
Przykłady tworzenia nietypowych/sprawiających kłopot form czasu przeszłego czasowników rosyjskich
Czas przeszły czasowników rosyjskich zakończonych na -ереть, typu помереть, тереть
Czas przeszły czasowników rosyjskich zakończonych na -сть, -ти, -зти typu есть, идти, везти
Czas przeszły czasowników rosyjskich zakończonych na -чь, typu печь, обжечься